LEKCJA 3

Formacje.

Formacje, czyli zapis walki popytu z podażą, są podstawą analizy wykresów punktowo-symbolicznych. Tworzenie prostych formacji na wykresach jest niewątpliwą zaletą tej metody. Formacje na wykresach mają skłonność do samo powtarzania się, dając w ten sposób wysoki poziom przewidywalności przyszłych ruchów kursów papierów wartościowych. Należy jednak pamiętać, że przed zainwestowaniem środków pieniężnych w papiery wartościowe trzeba po swojej stronie zgromadzić jak najwięcej atutów, a więc oprócz technicznej wykonać także analizę fundamentalną. Analiza fundamentalna odpowie na pytanie „co”, natomiast analiza techniczna odpowie na pytanie „kiedy”. Oczywiście, aby wykonać analizę fundamentalną, trzeba posiadać szeroką wiedzę z zakresu finansów, najlepiej i najprościej jest więc poprosić o nią w biurze maklerskim, którego jest się klientem, lub wyszukać w dedykowanej prasie.
Podstawowymi formacjami cenowymi na wykresach punktowo-symbolicznych są: podwójny szczyt i podwójne dno.

Formacja podwójnego szczytu.

Jest to prosta formacja. Pojawia się, gdy popyt zaczyna wygrywać z podażą. Wykres kursu po lekkim wzroście (kolumna X) opada dokonując odwrócenia do kolumny O, po czym ponownie  wzrasta (kolejna kolumna X). Kiedy druga rozpatrywana kolumna przewyższy pierwszą o jeden znak X, utworzona zostaje formacja podwójnego szczytu.
Oczywiście, zanim dokona się zakupu akcji firmy, na której wykresie pojawił się sygnał w postaci podwójnego szczytu, należy wziąć pod uwagę także inne okoliczności.

Formacja podwójnego dna.

Jest to formacja sygnalizująca konieczność sprzedaży posiadanych akcji. Sytuacja na wykresie jest dokładną odwrotnością formacji podwójnego szczytu, tzn. tym razem kolejna kolumna kółek opada o jeden znak niżej niż poprzednia – zaczyna wygrywać podaż.

Obydwie formacje nazywa się podwójnymi, ponieważ kurs wzrasta lub opada do tego samego poziomu dwukrotnie. Rozwinięciem tych formacji są formacje potrójnego szczytu i potrójnego dna. Tam kurs wzrasta lub opada do tego samego poziomu cenowego trzykrotnie.

Formacja potrójnego szczytu i potrójnego dna.

Formacje potrójnego szczytu i potrójnego dna są bardziej wiarygodne od formacji podwójnych, w dalszym jednak ciągu należy pamiętać o szeregu innych czynników mających wpływ na kształtowanie się cen.

Formacje eksplozji hossy i bessy.

Formacja eksplozji hossy jest po prostu połączeniem dwóch formacji, tzn. potrójnego i podwójnego szczytu. Na początku pojawia się sygnał zakupu w postaci potrójnego szczytu, po którym następuje niewielka korekta. Po jej zakończeniu kurs kontynuuje trend generując na wykresie sygnał zakupu w postaci podwójnego szczytu (rys. 3.10). Ważne jest, aby  kolumny kółek tworzyły wznoszące się dno, tzn. aby każda następna kolumna O kończyła się wyżej niż poprzednia. Dla tego rodzaju formacji prawdopodobieństwo osiągnięcia zysku wynosi 87,5 % (dane z rynku amerykańskiego). Jest to rodzaj formacji, przy którym należy postępować agresywnie, jeśli tylko rynek lub sektor, do którego należy dana spółka, znajduje się w fazie wzrostowej, a fundamenty spółki są bardzo mocne.
Formacja eksplozji bessy może być interpretowana dokładnie odwrotnie niż formacja eksplozji hossy i jest szczególnie przydatna do wyznaczenia właściwego momentu dla dokonania sprzedaży krótkiej.

Formacja rozszerzonego szczytu.

Formacja rozszerzonego szczytu generuje sygnał zakupu, a następnie daje sygnał sprzedaży. Sygnałem zakupu jest formacja podwójnego szczytu, a sprzedaży formacja podwójnego dna, która to formacja pojawia się po odwróceniu w dół. Połączenie wyższego szczytu i niższego dna powoduje rozszerzenie się formacji. Wypełnieniem formacji jest odwrócenie w górę i pojawienie się kolejnego sygnału zakupu w postaci podwójnego szczytu. Formacja rozszerzonego szczytu pojawia się zazwyczaj po znacznym wzroście kursu danego papieru wartościowego. Informacją, jaką można odczytać z formacji jest, że w punkcie rozszerzenia popyt i podaż mają równe siły - sygnał zakupu pokazał, że to popyt ma przewagę, ale sygnał sprzedaży wygenerowany tuż za nim sugerował, że to podaż zwycięża. Dopiero kolejny sygnał zakupu pokazuje wyraźnie, że popyt ciągle sprawuje kontrolę i papier ma dość sił, aby dalej iść w górę.

Formacja trójkąta.

Jest to formacja będąca kombinacją wcześniej omówionych. Aby zostać zakwalifikowaną jako trójkąt, formacja musi posiadać pięć kolumn. Wznoszące się dna sugerują, że podaż słabnie, a coraz niższe szczyty każą myśleć z kolei, że popyt staje się mniej ważnym czynnikiem w kształtowaniu kursu danego papieru wartościowego. Coś w końcu będzie musiało się jednak zdarzyć. Jeżeli papier znajdował się w trendzie wzrostowym, uważa się, że jego kurs będzie dalej wzrastał. Zostanie wówczas wygenerowany sygnał podwójnego szczytu, co będzie oznaczać wówczas, że trójkąt jest wzrostowy. Jeśli jednak kurs papieru wartościowego poruszał się w trendzie spadkowym, z dużym prawdopodobieństwem dojdzie do wybicia kursu w dół i będzie to spadek o większym zasięgu niż wzrost przy wybiciu w górę w przypadku trójkąta wzrostowego. Tak ukształtowana formacja nosi nazwę trójkąta spadkowego.

Formacje rozszerzonego potrójnego szczytu i dna.

Formacja rozszerzonego potrójnego szczytu to zwykły potrójny szczyt, który potrzebuje na wykresie nieco więcej miejsca na całkowite uformowanie się - między szczytami są większe odstępy. W formacji tej znajdują zastosowanie takie same zasady, jak w przypadku zwykłego potrójnego szczytu. Podobnie jest także z formacją rozszerzonego potrójnego dna. I tam odstępy są większe, a sposób interpretacji taki sam, jak w przypadku potrójnego dna o normalnych odstępach między szczytowych.

Formacja strząśnięcia na rynku wzrostowym.

Jest to formacja charakteryzująca się wysokim stopniem wiarygodności. Wprowadza ona jednak łatwo w błąd inwestorów, ponieważ generuje sygnał sprzedaży. Jest to dobry przykład, że nie tylko analiza formacji na wykresach jest potrzebna, ale również analiza różnego rodzaju wskaźników. Poza tym formacja ta ma znaczenie tylko na rynku wzrostowym i aby być prawdziwą, powinna posiadać jeszcze następujące cechy:

  • spółka powinna być notowana powyżej linii wsparcia hossy,
  • kurs spółki musi wzrosnąć do poziomu, na którym przy danej cenie utworzy dwa szczyty,
  • następujące potem odwrócenie od utworzonego wcześniej podwójnego szczytu musi wygenerować sygnał sprzedaży w  postaci podwójnego dna,
  • powyższy sygnał sprzedaży musi być pierwszy w tym trendzie wzrostowym,
  • siła relatywna na wykresie musi generować sygnał zakupu.

Formacja strząśnięcia rozpoczyna się, gdy na wykresie pojawi się sygnał sprzedaży w postaci podwójnego dna. Można zająć pozycję w momencie odwrócenia kursu w górę do kolumny X. Należy oczywiście określić punkt obrony na wypadek, gdyby sprawy zaczęły układać się niepomyślnie.

 

Formacja dużego spadku.

Aby dany spadek cen akcji można było zinterpretować jako formację dużego spadku, kurs musi obniżyć się o 20 lub więcej kratek bez dokonania odwrócenia. Pierwsze odwrócenie w górę po tak dużym spadku stanowi zazwyczaj dobrą okazję do dokonania zakupu. Jednak im więcej czasu zajmuje taki dwudziestokratkowy spadek, tym mniej wiarygodną staje się formacja i jest to raczej formacja służąca do celi spekulacyjnych, a nie dla inwestycji długoterminowych, a to dlatego, że można sądzić, iż coś złego dzieje się z fundamentami firmy, której kurs spada o 20 lub więcej kratek w dół.

Formacja ostrzeżenia wysokiej kolumny.

Formacja ta jest najbardziej wiarygodna na rynku spadkowym. Formacja wysokiej kolumny pojawia się, kiedy na wykresie punktowo-symbolicznym kolejna kolumna X przewyższa poziom poprzedniej kolumny X o co najmniej 3 kratki. W następstwie tego wzrostu spadek musi znieść co najmniej pięćdziesiąt procent wartości poprzedniego ruchu w górę, a jeśli tak się dzieje, to znaczy, że muszą mieć miejsce jakieś zakłócenia w relacji popyt – podaż. Jest to więc ostrzeżenie, że podaż może przejmować kontrolę nad danym papierem wartościowym.

 

Formacja niskiej kolumny.

Oznacza ona po prostu, że występuje bardzo duże prawdopodobieństwo, iż presja podaży, która spowodowała spadek kursu, została wyczerpana. Jest to bardzo często dobry moment do inwestycji. Należy jednak pamiętać, żeby kupować rozsądnie, a przede wszystkim sprawdzić fundamenty spółki. Inwestorzy krótkoterminowi mogą zarobić wykorzystując tą formację poprzez odszukanie dna spadku. Muszą poczekać na korektę, która nastąpi po formacji niskiej kolumny i w tym punkcie dokonać zakupu.

Odwrócony sygnał sprzedaży.

Jest to formacja rzadko spotykana. Musi posiadać siedem kolumn. Każda kolumna X musi być niższa niż ją poprzedzające i każda kolumna O także musi kończyć się na niższym poziomie od swojej poprzedniczki. Oceniając formację pod kątem siły popytu i podaży łatwo można zauważyć, że podaż jest silniejsza i prawdopodobieństwo osiągnięcia przez dany papier niższych cen jest wysokie. Kurs dokonuje jednak odwrócenia do kolumny X i generuje sygnał zakupu w postaci podwójnego szczytu, co sugeruje zmianę relacji podaż – popyt. Odwrócenie to jest często spowodowane pewną informacją, oczywiście nieupublicznioną, albo nieznaną powszechnie na GPW. W tym punkcie działają osoby korzystające z informacji poufnych. Być może pojawił się jakiś inwestor strategiczny lub raport finansowy, który zostanie niedługo opublikowany, będzie lepszy niż przewidywano. Zazwyczaj przyczyną odwrócenia jest jakaś szykująca się zmiana w fundamentach spółki. Statystyki z rynku amerykańskiego dowodzą, że odwrócony sygnał sprzedaży jest formacją o największym prawdopodobieństwie odniesienia sukcesu. Wykrywając tą formację wcześniej, można odpowiednio dobrze zaplanować swoje posunięcia w grze inwestycyjnej.

Odwrócony sygnał zakupu.

Jest to przeciwienstwo formacji odwróconego sygnału sprzedaży. Również składa się z siedmiu kolumn, lecz ze wznoszącymi się dnami i szczytami. Gdy zostaje utworzony ostatni szczyt w siódmej kolumnie, kurs dokonuje odwrócenia i spada, generując sygnał sprzedaży - podwójne dno. Takie odwrócenie następuje zazwyczaj w efekcie działań inwestorów, którzy uzyskali informacje poufne.

Pułapki hossy i bessy.

Pułapka hossy jest formacją, która nieświadomie przyciąga najbardziej niedoświadczonych inwestorów. Wiadomością, która skłania ostatnie osoby do dokonania zakupu może być korzystny artykuł w gazecie giełdowej lub dobra wiadomość ze spółki. Kurs generuje sygnał zakupu w postaci potrójnego szczytu, a następnie szybko dokonuje odwrócenia w dół. Zmienia się relacja popyt – podaż, nie ma już nowych kupujących. W tym momencie potrzeba zaledwie kilku sprzedających i kurs spada w dół.

Pułapka bessy jest dokładnym przeciwieństwem pułapki hossy. Sugeruje ona, że dany papier wartościowy osiągnął dno. Kiedy kurs spadł w znaczący sposób i obecnie znajduje się na poziomie dna osiągniętego w przeszłości, można oczekiwać pojawienia się właśnie pułapki bessy. Charakteryzuje się ona tym, że kurs generuje sygnał sprzedaży w postaci potrójnego dna, które przebija poziom dna tylko o jedną kratkę. Następnie dokonuje szybkiego odwrócenia w górę do kolumny X. Formacja pułapki bessy sugeruje, że właśnie poddali się ostatni posiadacze danego papieru wartościowego, lecz w tym momencie na danym papierze wartościowym nie ma już podaży. Zmienia się relacja popyt – podaż. W tym momencie potrzeba zaledwie kilku kupujących i kurs wzrasta.