Jak zacząć grę?

Zakładamy rachunek inwestycyjny.

Przed rozpoczęciem inwestowania na giełdzie należy w którymś z biur maklerskich założyć rachunek papierów wartościowych oraz rachunek pieniężny. Mamy do wyboru blisko 40 biur maklerskich, w których można to uczynić. Generalnie jest to dość prosta sprawa. Zabieramy ze sobą dowód tożsamości i udajemy się do wybranego biura maklerskiego, aby podpisać umowę o świadczenie usług brokerskich. Po wpłaceniu pieniędzy można rozpocząć inwestowanie na giełdzie. Dużym ułatwieniem naszych późniejszych działań będzie możliwość składania zleceń za pomocą  telefonu lub Internetu, dlatego też warto od razu podpisać dodatkową umowę lub aneksu do umowy o świadczenie usług brokerskich (jeśli oczywiście takiej możliwości nie daje nam podpisanie umowy głównej). O ile same formalności są dość proste, o tyle właściwy wybór biura maklerskiego należy dobrze przemyśleć. Przed podjęciem ostatecznej decyzji, należy zwrócić uwagę na kilkanaście czynników, a mianowicie:

  • koszty, jakie będziemy ponosić w związku z założeniem i prowadzeniem rachunku inwestycyjnego,
  • prowizjie maklerskie, jakie przyjdzie nam płacić w związku z dokonywanymi przez nas transakcjami na poszczególnych instrumentach finansowych (akcjach, kontraktach), należy więc dobrze przyjżeć się tabeli opłat i prowizji,
  • oprocentowanie wolnych środków finansowych (jesli taka opcja wogóle istnieje),
  • możliwości oraz warunki inwestowania na rynku instrumentów pochodnych (wielkość depozytów zabezpieczających i minimalnego portfela).
  • dostępność i zakres obsługi rachunku za pośrednictwem Internetu (niektóre biura umożliwiają pełen dostęp, łącznie z dokonywaniem zapisów na rynku pierwotnym)
  • ilość i lokalizacja punktów obsługi klienta (jeśli takowe są), to ważne, jeśli chcemy korzystać przede wszystkim z tej drogi komunikacji,
  • możliwości i warunki uzyskania kredytu na zakup papierów wartościowych na rynku  wtórnym i na rynku pierwotnym,
  • możliwości i warunki uzyskania rekomendacji maklerskich,
  • obsługa zleceń na zagraniczne rynki regulowane.

 


Składamy zlecenia.

Zazwyczaj naszym pierwszym zleceniem będzie zlecenie kupna. Oczywiście, aby to uczynić musimy mieć aktywny rachunek no i środki pieniężne na nim. Przy składaniu zlecenia kupna lub sprzedaży musimy podać kilka podstawowych parametrów, bez których zlecenie nie może być przyjęte. Są to:

  • rodzaj zlecenia (kupno lub sprzedaż),
  • nazwa papieru wartościowego,
  • ilość, czyli wolumen,
  • limit zlecenia, czyli cena, przy czym jeśli kupujemy, jest to cena maksymalna, jaką zgadzamy się zapłacić za interesujący nas papier, natomiast jeśli sprzedajemy, jest to cena minimalna, poniżej której nie sprzedamy naszych papierów. Pamiętajmy, że nie zawsze kupimy lub sprzedamy za tyle, ile wskażemy w limicie. Np., jeżeli cenę kupna w zleceniu określimy na 20,00 zł, a będzie można dokonać zakupu po 19,50 zł, to oczywiście kupimy za tę niższą cenę. W przypadku zleceń sprzedaży, jeśli określimy np sprzedaż z limitem 20,00 zł, a znajdą się chętni do kupienia po 20,50 zł, to sprzedamy po wyższej cenie,
  • data ważności zlecenia,
  • typ zlecenia (typy zleceń wraz z krótkim omówieniem znajdziecie w rozdziale "Typy zleceń").


Rozliczanie transakcji giełdowych.

Rozliczaniem transakcji giełdowych zajmuje się Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Jeśli na drugi lub trzeci dzień po sprzedaży papierów wartościowych nie możecie pobrać z rachunku gotówki, nie dziwcie się, rozliczenie sesyjnych transakcji giełdowych, których przedmiotem są akcje, następuje bowim trzeciego dnia po zawarciu transakcji, w przypadku obligacji, warrantów i praw poboru - w drugim dniu, a dla kontraktów terminowych jest to dzień zawarcia transakcji. Oznacza to, że jeżeli złożycie zlecenie sprzedaży akcji w poniedziałek i tego samego dnia zostanie ono zrealizowane, to rozliczenie tej transakcji nastąpi w T+3 (T – dzień zawarcia transakcji), czyli w czwartek. Warto zazanczyć, że w grę wchodzą jedynie dni robocze. W czwartek przestaniecie być też właścicielem posiadanych akcji, mimo iż sprzedaliście je w poniedziałek. Także w przypadku transakcji zakupu przeniesienie własności następuje dopiero w dniu rozliczenia transakcji. Tak więc całe trzy dni trzeba czekać na wypłatę gotówki, natomiast inaczej sprawa się ma, jeśli za pozyskane ze sprzedaży środki chcecie kupić akcje innej spółki, czy spółek. Taką operację możecie wykonać praktycznie natychmiast po sprzedaży, trzydniowy okres oczekiwania nie ma tutaj zastosowania.

Notowania w serwisach informacyjnych.

Dla wszystkich papierów wartościowych publikuje się informacje o pięciu podstawowych kursach, wolumenie i wartości obrotu oraz procentowej zmianie ceny.

Kursy:

  1. kurs odniesienia – kurs ostatniej transakcji (kurs zamknięcia) z poprzedniej sesji; kurs, na podstawie którego ustalane są widełki na danym papierze oraz obliczana jest zmiana procentowa kursów transakcji,
  2. kurs otwarcia – kurs pierwszej transakcji na danej sesji,
  3. kurs maksymalny  - najwyższy kurs, czyli najwyższa cena papieru na danej sesji,
  4. kurs minimalny – najniższa cena papieru na danej sesji,
  5. kurs zamknięcia – kurs wyznaczony w trakcie fixingu na zamknięciu, lub po prostu ostatni kurs papieru na danej sesji. Kurs ten staje się kursem odniesienia na kolejny dzień notowań.


Wolumen obrotu - ilość papierów wartościowych, jaka znalazła się w transakcjach zawartych podczas danej sesji.

Wartość obrotu - suma wartości wszystkich transakcji na danym papierze podczas sesji, przy czym wartość pojedynczej transakcji jest równa iloczynowi kursu i wolumenu transakcji pomnożonemu przez dwa.

Bywa, że przy nazwie papieru pojawiają się przez kilka sesji dwuliterowe oznaczenia, związane z realizacją praw z papierów, np. dywidendą. Najczęściej spotykamy następujące skróty:

  • zp – papier notowany z prawem poboru,
  • bp – papier notowany bez prawa poboru,
  • zd – papier notowany z dywidendą,
  • bd – papier notowany bez dywidendy,
  • dw – papier do wymiany (przed splitem),
  • pw – papier po wymianie (po splicie).


Systemy notowań i harmonogram sesji.

Giełda prowadzi dwa systemy notowań:  notowania ciągłe oraz notowania w systemie kursu jednolitego. Podstawowym systemem są notowania ciągłe, które obejmują notowania instrumentów pochodnych (kontrakty terminowe, opcje) i instrumentów rynku kasowego (akcje, PDA, prawa poboru). Różnica pomiędzy notowaniami ciągłymi a systemem kursu jednolitego, czyli tzw. fixingiem, polega na tym, że cena papieru notowanego w systemie ciągłym może zmieniać się wielokrotnie w ciągu sesji, natomiast w przypadku fixingu cena wyznaczana jest tylko dwa razy.

Istotnym pojęciem związanym z systemami notowań jest tzw. Teoretyczny Kurs Otwarcia (TKO), który pojawia się w fazie przed sesją. Obliczanie tego kursu odbywa się zgodnie z zasadą maksymalizacji obrotu, minimalizacji różnicy pomiędzy popytem a podażą oraz minimalizacji zmiany ceny. Możemy obserwować, jak wprowadzane zlecenia wpływają na arkusz zleceń, a przede wszystkim, czy mają szansę na zrealizowanie. Ostatni wyznaczony TKO staje się kursem otwarcia dla danego papieru wartościowego.

Zmiany cen papierów wartościowych notowanych na giełdzie mogą na danej sesji zawierać się  w ściśle określonym przedziale procentowym. Np. dla akcji notowanych w systemie notowań ciągłych jest to 15%. Jeżeli jest dużo kupujących/sprzedających i zakres zmian zostaje przekroczony, następuje równoważenie i w tym przypadku przewodniczący sesji może zmienić ograniczenia wahań kursów.

Transakcje giełdowe zawierane są na GPW w godzinach 9:00 - 16.30.

Notowania ciągłe instrumentów pochodnych rozpoczynają się od godziny 9.00, a instrumentów rynku kasowego od godziny 9.30.

Notowania jednolite odbywają się dwukrotnie w ciągu dnia: o godzinie 11.15 i 15.00.

Sesja giełdowa składa się z faz właściwych dla danego systemu notowań.

System kursu jednolitego z dwoma fixingami (od 1 września 2010):

  1. faza przed otwarciem (8:00-11:15) - składanie zleceń na otwarcie, publikowanie Teoretycznego Kursu Otwarcia (TKO), brak transakcji
  2. określenie kursu jednolitego i realizacja zleceń - fixing  (11:15)
  3. dogrywka (11:15 - 11:45) - składanie i realizacja zleceń po cenie równej kursowi jednolitemu - cenie z fixingu
  4. przyjmowanie zleceń na otwarcie (11:45 - 15:00)
  5. określenie kursu jednolitego i realizacja zleceń - fixing  (15:00)
  6. dogrywka (15:00 - 15:30) - składanie i realizacja zleceń po cenie równej kursowi jednolitemu - cenie z fixingu
  7. przyjmowanie zleceń na otwarcie następnej sesji (15:30 - 16:35)


Notowania ciągłe (akcje):

  1. faza przed otwarciem (8:00 - 9:00) - składanie zleceń na otwarcie, publikowanie TKO, brak transakcji,
  2. okreslenie kursu na otwarciu (fixing - 9:00) - określenie kursu otwarcia, realizacja zleceń wprowadzonych do systemu w fazie przed otwarciem, brak nowych zleceń,
  3. notowania ciągłe (9:00 - 16:10) - przyjmowanie zleceń i ich realizacja zgodnie z sytuacją rynkową,
  4. przyjmowanie zleceń na zamknięcie (16:10 - 16:20) - składanie zleceń na zamknięcie, brak transakcji,
  5. zamknięcie (fixing - 16:20) - określenie kursu zamknięcia, realizacja zleceń wprowadzonych do systemu w fazie przed zamknięciem,
  6. dogrywka (16:20 - 16:30) - składanie i realizacja zleceń po cenie równej kursowi zamknięcia,
  7. przed otwarciem (16:30 - 16:35) - przyjmowanie zleceń na otwarcie kolejnej sesji.


Notowania ciągłe (kontrakty terminowe):

  1. faza przed otwarciem (8:00 - 8:30) - składanie zleceń na otwarcie, publikowanie TKO, brak transakcji,
  2. okreslenie kursu na otwarciu (fixing - 8:30) - określenie kursu otwarcia, realizacja zleceń wprowadzonych do systemu w fazie przed otwarciem, brak nowych zleceń,
  3. notowania ciągłe (8:30 - 16:10) - przyjmowanie zleceń i ich realizacja zgodnie z sytuacją rynkową,
  4. przyjmowanie zleceń na zamknięcie (16:10 - 16:20) - składanie zleceń na zamknięcie, brak transakcji,
  5. zamknięcie (fixing - 16:20) - określenie kursu zamknięcia, realizacja zleceń wprowadzonych do systemu w fazie przed zamknięciem,
  6. dogrywka (16:20 - 16:30) - składanie i realizacja zleceń po cenie równej kursowi zamknięcia,
  7. przed otwarciem (16:30 - 16:35) - przyjmowanie zleceń na otwarcie kolejnej sesji.